6 maart 2026

Picasso aan de Côte d'Azur: De heruitvinding van een titaan

Toen Pablo Picasso in 1946 definitief naar de Côte d’Azur trok, was hij al lang geen zoekende kunstenaar meer, maar een wereldberoemd icoon. Toch werd Zuid-Frankrijk voor hem geen plek voor een rustig pensioen; het werd de plek waar de grens tussen zijn turbulente privéleven en zijn kunst volledig vervaagde. De huizen die hij kocht, fungeerden vaak als spiegels voor de vrouwen die op dat moment zijn muze waren.

De 'huurder' van Château Grimaldi

Zijn terugkeer naar de kust begon in Antibes. Aan zijn zijde stond de jonge kunstenares Françoise Gilot, veertig jaar jonger dan hij en de enige vrouw die hem uiteindelijk de rug zou durven toekeren. Romuald Dor de la Souchère, conservator van het Château Grimaldi, bood hem in 1946 de bovenverdieping aan als atelier. Picasso schilderde daar in een koortsachtig tempo op alles wat hij kon vinden, van triplexplaten tot vezelplaat, omdat canvas na de oorlog schaars was.
Een tekenende anekdote uit deze tijd is zijn ontmoeting met een gewonde uil in het kasteel. Picasso verbond de poot van het dier, noemde hem 'Ubu' en hield hem als huisgenoot. De uil dook prompt op in talloze tekeningen en werd een van zijn vele dierlijke alter ego's. Bij zijn vertrek schonk hij de stad tientallen werken, wat de basis vormde voor het Musée Picasso Antibes.

De ereburger van Vallauris

In 1948 vestigde Picasso zich met Françoise en hun kinderen, Claude en Paloma, in het pottenbakkersdorp Vallauris. Zij betrokken de bescheiden villa La Galloise, verscholen op een heuvel, maar zijn echte koninkrijk was een voormalige parfumfabriek in Le Fournas, die hij als atelier gebruikte.
In 1949 schonk hij het dorp het beeld Man met Schaap (ontworpen in 1943) als dank voor het warme welkom. Volgens de overlevering liet hij het beeld brutaalweg op het marktplein plaatsen zonder de officiële procedures af te wachten. Twee jaar later, in 1951, eerde de stad hem op zijn 70e verjaardag met een legendarisch volksfeest in de kasteelkapel. Picasso genoot van deze rol als 'lokale meester' en organiseerde er zelfs stierengevechten waarbij hij als ereburger tussen de dorpskinderen zat.

La Californie: Een theatrale wereld van kunst en overdaad

Na de breuk met Françoise in 1953 — een klap voor zijn ego die hij nooit volledig verwerkte — vond hij rust bij de jonge Jacqueline Roque. In 1955 kocht hij voor haar de extravagante villa La Californie in Cannes. Dit statige 19e-eeuwse herenhuis met uitzicht over de baai werd een levendig decor waar zelfs de geit Esmeralda vrij rondliep en in huis mocht slapen. Picasso schilderde hier meer dan 70 portretten van Jacqueline; zij werd de vrouw die hij de laatste zeventien jaar van zijn leven obsessief zou vastleggen.

Mougins: De kluizenaar van Notre-Dame-de-Vie

In 1961 zocht Picasso meer privacy en kocht hij het landgoed Notre-Dame-de-Vie in Mougins als huwelijksgeschenk voor Jacqueline. Voor de buitenwereld werd dit een onneembare vesting met een enorme muur tegen pottenkijkers en de opdringerige media.

Zijn leven daar was een paradox: hij leefde als een kluizenaar, maar werkte harder dan ooit. Jacqueline waakte als een cerberus over zijn rust, terwijl hij tot diep in de nacht bij kunstlicht bleef creëren; hij was bang dat stoppen met werken hetzelfde betekende als stoppen met leven. Na zijn dood in 1973 liet Jacqueline het huis decennialang vrijwel onaangetast; zelfs zijn beroemde leesbril lag nog op precies dezelfde plek.

Een laatste rustplaats onder aan de berg

Zijn reis eindigde iets verder landinwaarts. Hij werd begraven in de tuin van zijn Château de Vauvenargues, aan de voet van de Mont Sainte-Victoire. Hij had dit kasteel eind jaren '50 gekocht omdat het op de grond van zijn grote voorbeeld, Paul Cézanne, lag. Met de hem typerende bravoure zei hij bij de aankoop: "Ik heb zojuist de berg van Cézanne gekocht."